Eylül’ün ilk haftası. Öğretmenler odasında çay demleniyor, ders programları daha yeni asılmış. Kapı aralanıyor ve geçen yıl en arka sırada oturan, ama her probleme bir başka yoldan giren o öğrenci başını uzatıyor: “Hocam, bu yıl matematik yarışması var mı?”
Bu sorunun cevabı büyük ölçüde sizde. Çünkü UMATYA’ya katılım okullar üzerinden yürür. Kaydı öğretmen ya da okul yöneticisi yapar; okul Uygulama Kurumu ya da Koordinatör Kurum olarak sisteme girer. Bu yazıda iki modeli, kayıttan sınav gününe kadar olan süreci ve bizce işin en önemli kısmını, yani öğretmenin yıl içindeki rolünü anlatıyoruz.
UMATYA nedir, kimler katılabilir?
UMATYA (Ulusal Matematik Yarışması), 2019'dan bu yana düzenlenen; 2–8. sınıf öğrencileri için MEB öğretim programıyla uyumlu, Keşif, Yarı Final ve Türkiye Finali olmak üzere üç aşamalı ulusal bir matematik yarışmasıdır.
İlkokulda 2, 3 ve 4. sınıflar; ortaokulda 5, 6, 7 ve 8. sınıflar katılabilir. Keşif Aşaması’nda 24 soru, Yarı Final ve Türkiye Finali’nde 15’er soru sorulur; her aşamanın süresi 40 dakikadır. Sorular çoktan seçmelidir ve yanlış cevaplar doğruları götürmez.
Okulum hangi modelle katılmalı?
Kısa cevap: Okulunuzdan en az 20 öğrenci katılacaksa Uygulama Kurumu olabilirsiniz. En az 80 öğrenciyle katılıyor ve bulunduğunuz il ya da ilçede sınav merkezi olmak istiyorsanız Koordinatör Kurum olabilirsiniz.
| Uygulama Kurumu | Koordinatör Kurum | |
|---|---|---|
| En az öğrenci | 20 | 80 |
| Kimler sınava girer? | Okulun kendi öğrencileri | Kendi öğrencileri ve çevredeki okullardan bireysel kayıt yaptıran öğrenciler |
| Konumu | Her okul olabilir | İl ya da ilçe merkezinde sınav noktası |
| 1. aşama ücreti | Ücretli | Ücretsiz |
| 2. ve 3. aşama | Ücretli | Ücretli |
Koordinatör kurumlarda 1. aşamanın ücretsiz olması, bölgesine sınav merkezi olarak hizmet veren okula UMATYA’nın teşekkürüdür. 2. ve 3. aşamalar bütün kurumlarda ücretlidir ve ücret yalnızca üst aşamaya geçen öğrencilerden alınır; UMATYA bu ilkeye “İlerleyen Öder” diyor. Güncel ücretler için şartnameyi inceleyebilirsiniz.
Okulu yarışmaya katılmayan öğrenci ne yapar?
UMATYA’ya internet üzerinden bireysel kayıt alınmaz. Ancak bulunduğu il ya da ilçede bir koordinatör kurum varsa, okulu yarışmaya katılmayan bir öğrenci o koordinatör kuruma başvurarak bireysel kayıt yaptırabilir ve sınava orada girer. Örneğin Kocaeli’de bir koordinatör kurum varsa, Kocaeli’deki başka bir okulun öğrencisi bu yolu kullanabilir. Koordinatör kurumu olmayan bir ilde bireysel kayıt yapılamaz. Size en yakın kurumları il temsilcilikleri sayfasında bulabilirsiniz.
Kayıttan sınav gününe: adım adım süreç
- Kurum kaydı. Yarışma kayıt sayfasından okulunuzu sisteme tanımlayın. Kayıt dönemi her yıl Eylül’de açılır; kapanış tarihi yarışma takviminde ilan edilir.
- Öğrenci listesi. Katılacak öğrencileri sınıf düzeyleriyle birlikte girin. Her öğrenci kendi sınıf düzeyinin kitapçığını çözer.
- Giriş belgeleri. Öğrenciler sınava, sistemden alınan Öğrenci Giriş Belgesi ile girer. Belgeleri sınavdan birkaç gün önce dağıtmanız işinizi kolaylaştırır.
- Kitapçık ve optik formlar. Sınav malzemeleri yarışmadan önce okulunuza kargoyla gönderilir. Paketi açtığınız gün sayıları kontrol edin; eksik varsa hemen bildirin.
- Sınav günü. Keşif ve Yarı Final aşamaları öğrencinin kendi okulunda, kendi sınıfında yapılır. Resmî tarih aralığı içinde günü ve saati okulun koordinatör öğretmeni belirler.
- Sonuçlar ve itiraz. Sonuçlar her aşamadan sonra 14 gün içinde sitede yayımlanır; itiraz süresi 5 iş günüdür.
Öğretmenin asıl işi: sınavdan önceki aylar
Yarışmayı bir sınav gününe sıkıştırmak, onun en değerli tarafını kaçırmak demek. Öğrencinin kazandığı şey sınavdan çok, sınava giden yolda edindiği alışkanlıktır.
Türk Matematik Derneği’nin yayımladığı Matematik Dünyası dergisinin Mayıs 2000 sayısında editörler, problem çözümlerini okurlarından beklediklerini yazıyor ve çözüm gönderenlerin sayısının gittikçe azalmasından söz ediyordu. Yirmi altı yıl önceki bu not, bugün sınıflarda gördüğümüz bir şeyi anlatıyor: Problemi okumak kolaydır; çözümü yazıp birine anlatmak ayrı bir emek ister. Asıl gelişme de orada olur.
Bu yüzden önerimiz basit:
- Haftada bir “problem köşesi”. Panoya tek bir problem asın. Bir hafta sonra iki öğrenci çözümünü tahtada anlatsın.
- Cevabı değil yolu sorun. “Kaç buldun?” yerine “Nereden başladın?” diye sorun. Yanlış cevaba giden düzgün bir yol, ezberlenmiş doğru cevaptan daha çok şey öğretir.
- Soru tipini önceden tanıtın. Öğrenciler sınavda ilk kez soru tipiyle karşılaşmasın. UMATYA örnek sorularını sınıfça çözmek kaygıyı belirgin biçimde azaltır.
Sık yapılan üç hata
- Optik formun hatalı kodlanması. Cevap anahtarını hatalı kodlayan öğrencinin yarışması geçersiz sayılır. Sınavdan önce boş bir formla beş dakikalık deneme yaptırın.
- Kaydı son haftaya bırakmak. Kayıt kapandıktan sonra geç başvuru kabul edilmez.
- Yalnızca “iyi” öğrencileri yazmak. Yarışmanın en güzel sürprizleri çoğu zaman sınıfta sessiz kalan öğrencilerden gelir. Keşif Aşaması da bu yüzden kolay ve orta düzeyde sorulardan oluşur.
O kapıdan başını uzatan öğrenciye “Var, hem de birlikte hazırlanacağız” diyebilmek için Eylül iyi bir başlangıç. Süreçte geçen terimler için matematik yarışması sözlüğümüze, katılım koşullarının tamamı için şartnameye bakabilirsiniz.
Okulunuzu UMATYA’ya kaydetmek için yarışma takvimini ve şartnameyi inceleyin; kurum kaydını kayıt sayfasından yapabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
UMATYA hangi sınıflara açık?
UMATYA 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerine açıktır. Her öğrenci kendi sınıf düzeyine göre hazırlanmış kitapçığı çözer.
UMATYA sınavı nerede yapılır?
Keşif ve Yarı Final aşamaları öğrencinin kendi okulunda ve sınıfında yapılır. Günü ve saati, resmî tarih aralığı içinde okulun koordinatör öğretmeni belirler.
Uygulama Kurumu ile Koordinatör Kurum arasındaki fark nedir?
Uygulama Kurumu en az 20 öğrenciyle kendi öğrencileri için sınav yapar. Koordinatör Kurum en az 80 öğrenciyle il ya da ilçede sınav merkezi olur, bireysel kayıt yaptıran öğrencileri de kabul eder ve 1. aşamaya ücretsiz katılır.
Öğrenci UMATYA’ya bireysel kayıt yaptırabilir mi?
İnternet üzerinden bireysel kayıt alınmaz. Bulunduğu il ya da ilçede koordinatör kurum varsa öğrenci o kuruma başvurarak bireysel kayıt yaptırabilir; koordinatör kurumu olmayan illerde bireysel kayıt yapılamaz.
UMATYA’da yanlış cevaplar doğruları götürür mü?
Hayır. UMATYA’da yanlış cevaplar doğru cevapları götürmez.
Kaynakça
- Ulusal Matematik Yarışması (UMATYA) Şartnamesi, umatya.com/yarisma-sartnamesi.
- “Matematik Dünyasından…”, Matematik Dünyası, Türk Matematik Derneği, Mayıs 2000, Cilt 9, Sayı 2, s. 1.
