Akşam yemeğinde çocuğunuz okuldan getirdiği kâğıdı masaya koyuyor: “Öğretmenimiz matematik yarışması varmış dedi. Katılayım mı?” İlk tepki çoğu zaman iki uçtan birine gider. Ya “Tabii, sen matematikte iyisin” denir ya da “Aman, zaten dersler yoğun” diye konu kapanır.
İkisi de aceleci. Matematik yarışması her çocuk için aynı anlama gelmez; bazısı için merakını besleyen bir oyun, bazısı için gereksiz bir baskıdır. Karar vermeden önce kendinize ve çocuğunuza soracağınız birkaç soru, doğru cevabı bulmanızı kolaylaştırır.
UMATYA (Ulusal Matematik Yarışması), 2019'dan bu yana düzenlenen; 2–8. sınıf öğrencileri için MEB öğretim programıyla uyumlu, Keşif, Yarı Final ve Türkiye Finali olmak üzere üç aşamalı ulusal bir matematik yarışmasıdır.
1. Çocuğum matematikle uğraşmaktan keyif alıyor mu?
Notlarına değil, davranışına bakın. Bulmaca çözerken zamanı unutuyor mu? Markette fiyatları kafadan topluyor mu? “Neden böyle?” diye soruyor mu? Bu işaretlerden birkaçı varsa yarışma onun için büyük olasılıkla bir ödül gibi gelecektir.
Matematik Dünyası dergisinin Mayıs 2000 sayısında Metehan Aydın, matematiğe ilginin ve yeteneğin herkeste aynı ölçüde olmadığını, okul programının çoğu zaman bu farkları gözetmeden bütün öğrencilere aynı yükü verdiğini yazmıştı. Yarışma, tam da bu farkı görmek için bir fırsattır: Sınıfta sıkılan bir çocuğun ilgisine uygun bir alan açar.
2. Kaybetmeyi nasıl karşılar?
Yarışmada herkes ilk üçe giremez. Çocuğunuz bir oyunda yenildiğinde birkaç dakika üzülüp devam ediyorsa sorun yok. Her yenilgiyi kendine yönelik bir yargı gibi yaşıyorsa, yarışmayı “derece” değil “deneyim” olarak anlatmak önemlidir. UMATYA’nın Keşif Aşaması kolay ve orta düzeyde sorulardan oluşur; ilk deneyim için iyi bir başlangıçtır.
3. Hangi sınıfta başlamak doğru?
UMATYA 2. sınıftan itibaren katılıma açıktır ve her sınıfın soruları o sınıfın düzeyine göre hazırlanır. 2. sınıftaki bir çocuk için amaç sıralama değil, farklı soru tipleriyle tanışmaktır. Erken başlayan öğrenciler ilerleyen yıllarda sınav ortamına daha rahat alışır.
4. Hazırlık için ne kadar zaman ayırmalı?
Fazlası değil, düzenlisi. Haftada iki kez yirmişer dakika, birlikte bir problem çözmek, sınavdan önceki hafta saatlerce test çözmekten çok daha etkilidir. UMATYA örnek soruları iyi bir başlangıç noktasıdır. Sınıf düzeyine göre öneriler için 2. sınıftan 8. sınıfa hazırlık rehberimize bakabilirsiniz.
5. Yarışma okulunda yapılıyor mu?
UMATYA’ya katılım okul üzerinden yürür. Keşif ve Yarı Final aşamaları öğrencinin kendi okulunda, kendi sınıfında yapılır; bu da özellikle küçük yaştaki çocuklar için kaygıyı azaltır. Okulunuz katılmıyorsa, bulunduğunuz il ya da ilçede bir koordinatör kurum varsa çocuğunuzun bireysel kaydını o kurum üzerinden yaptırabilirsiniz. İnternet üzerinden bireysel kayıt alınmaz. En yakın kurumu il temsilcilikleri sayfasında bulabilirsiniz.
6. Sonuç ne olursa olsun ne konuşacağız?
Sınav sonrası en değerli sohbet puanla ilgili değildir. “En çok hangi soru hoşuna gitti?”, “Hangisinde takıldın, şimdi birlikte bakalım mı?” gibi sorular, çocuğun bir sonraki yıl yeniden katılmak istemesini sağlar. Sonucu “Kazandın” ya da “Kaybettin” yerine “Neler öğrendin?” sorusuyla karşılamak, yarışmayı bir öğrenme aracına dönüştürür.
7. Kararı kim veriyor?
Son soru belki de en önemlisi. Çocuk yarışmayı kendisi istiyorsa motivasyonu yüksek olur. Siz istiyorsanız, önce birlikte birkaç örnek soru çözün ve kararı ona bırakın. Zorla girilen bir yarışma, matematikle ilgili ömür boyu sürecek kötü bir anıya dönüşebilir.
Kısaca
- Çocuğunuz matematikten keyif alıyorsa katılım ona iyi gelir.
- Yarışmayı derece değil deneyim olarak anlatın.
- Düzenli ve kısa hazırlık, son dakika yoğunluğundan iyidir.
- Sonuçtan sonra puanı değil, soruları konuşun.
Yarışmanın kurallarını öğrenmek için şartnameyi, süreçte geçen terimler için matematik yarışması sözlüğümüzü inceleyebilirsiniz.
Çocuğunuzla birlikte UMATYA örnek sorularını çözerek yarışmaya hazır olup olmadığına birlikte karar verebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Matematik yarışması çocuğa ne kazandırır?
Okulda karşılaşmadığı türden problemlerle tanışmasını, düşünme yolunu sınamasını ve sınav ortamına alışmasını sağlar. Çocuğun hangi problem türlerinde güçlü olduğunu görmek için de iyi bir fırsattır.
Kaçıncı sınıfta matematik yarışmasına başlanabilir?
UMATYA 2. sınıftan 8. sınıfa kadar bütün öğrencilere açıktır. Her sınıfın soruları o sınıfın düzeyine göre hazırlanır.
Okulum UMATYA’ya katılmıyorsa çocuğum katılabilir mi?
Bulunduğunuz il ya da ilçede koordinatör kurum varsa çocuğunuz o kurum üzerinden bireysel kayıt yaptırabilir. İnternet üzerinden bireysel kayıt alınmaz.
Yarışmaya hazırlık için ne kadar çalışmak gerekir?
Haftada birkaç kez kısa ve düzenli problem çözme çalışması yeterlidir. Örnek sorularla soru tipini önceden tanımak kaygıyı azaltır.
Kaynakça
- Aydın, M., “Matematiksel Yetenek”, Matematik Dünyası, Türk Matematik Derneği, Mayıs 2000, Cilt 9, Sayı 2, s. 26–28.
- Ulusal Matematik Yarışması (UMATYA) Şartnamesi, umatya.com/yarisma-sartnamesi.
